De heiligdommen van Ko Ker en Beng Mealea

Beste vrienden, 

Ko Ker is een uitgebreid tempelcomplex ongeveer 120 km van Angkor Wat vandaan, en het ligt midden in de jungle. Eigenlijk is het een koningsstad, maar de huizen en paleizen zijn er al lang niet meer. Koning Jeyavarman IV (ជ័យវរ្ម័នទី៤) trok vanuit Angkor Wat hierheen vanwege een conflict met rivaal-koning Ishanavarman II over de opvolging van Yasovarman I. Dit alles speelde in het begin van de 10e eeuw. In een tijdsbestek van 20 jaar werden in Ko Kher alle tempels uit de grond gestampt. Dit werd mogelijk gemaakt door een nogal bruut belastingsysteem. Na het overlijden van zijn rivaal vestigde Jeyavarman zich echter weer in Angkor. Overleden of vermoord, dat laatste was niet ongebruikelijk in die tijd. 

Omdat het Ko Ker complex afgelegen ligt, is het er niet erg druk. Het is evenwel zeer de moeite waard. De eerste tempel die we bezichtigen heet Prasat Pram, wat tempel met vijf torens betekent. Deze tempel is deels overgroeid door de jungle, een heel apart gezicht. 

De volgende tempel is niet erg groot, doch helemaal opgetrokken uit blokken  zwart lavasteen. Die lavasteen stamt uit de vulcanische activiteit meer dan 100 miljoen jaar geleden. 

In de Prasat Tnoeng staat een stenen phallus die de scheppingskracht van Shiva representeert. Er werd op rituele wijze water overheen gegoten, dat vervolgens in heilig water veranderde. Via een gat in de tempelwand kon dit buiten worden opgevangen en gedistribueerd.  

De Prasat Thom (Thom = groot) is eigenlijk een pyramide. Je kan helemaal omhoog via een trap en dan heb je prachtig uitzicht over de omgeving. Je staat wel even na te druppelen van je eigen zweet, want de trap heeft 167 treden het is hier weer erg warm. 

Na de uitgebreide lunch bij een groot guesthouse rijden we naar Prasat Beng Mealea. Dat is een enorme tempel die pas na het jaar 2000 opnieuw werd ontdekt. 

Vlakbij het complex is een riviertje, dat momenteel natuurlijk droog staat. Daardoor kunnen we echter mooi zien, hoe uit de bodem mooie grote stenen voor de tempelbouw werden uitgehakt. 

Helaas is de Prasat Beng Mealea nogal ingestort. Ondermijning door bomengroei en schatgraverij hebben veel schade aangericht. Men wil de boel wel een beetje opknappen, maar dat kan wel even duren, want er zijn veel meer Kmer-overblijfselen dan de Unesco aankan. 

Bij de uitgang staat een huisaltaartje met daarin wat brokstukken van mooi gebeeldhouwde friezen, afkomstig van Beng Mealea. 

Het raadzaam om hier niet buiten de gebaande paden te gaan. De Rode Kmer heeft hier ook gebivakkeerd en heeft overal landmijnen geplaatst om mensen die op de vlucht hiernaartoe kwamen, op te blazen. Er loopt een langdurig programma om alles op te ruimen, maar dat kan nog wel even duren.

Een leven geleden was ik ingezet bij de vervoersdienst van de Koninklijke Luchtmacht. Daar zat ook een kapitein Knol, die opeens zes maanden in Cambodja zat om explosieven te ruimen. Veilig terug in Nederland vertelde hij ijsingwekkende verhalen over boeren die met  Amerikaanse blindgangers van honderden kilo's met de ossenwagen de compound kwamen binnenbolderen. Weer terug bij het hotel moet ik eerst maar eens mijn mooie petje te drogen hangen, of droog föhnen. Maar dat is het minste probleem. Toch?